Bài học quản trị nhân sự từ Zappos bắt đầu bằng một nghịch lý khá kỳ lạ: phần lớn doanh nghiệp phải tốn tiền để giữ người, còn Zappos từng trả tiền để nhân viên mới rời đi.

Sau khi trải qua chương trình đào tạo, nhân viên mới được đặt trước một lựa chọn: tiếp tục làm việc, hoặc nhận lương đã kiếm được cộng thêm một khoản tiền để nghỉ. Chương trình này được gọi là “The Offer”; mức được nhắc đến rộng rãi là 2.000 USD.

Với nhiều ông chủ, đây là một ý tưởng khó hiểu. Tuyển được một người đã tốn tiền. Đào tạo họ lại tốn thêm tiền. Đến khi họ bắt đầu làm được việc, công ty còn đưa thêm tiền để họ bước ra cửa.

Nhưng Tony Hsieh nhìn thấy một khoản chi phí khác mà bảng lương không thể hiện hết: Một người không muốn ở lại nhưng vẫn ở lại.

1. Bài Toán Quản Trị Nhân Sự Về Kiểu Nhân Viên “Đắt Nhất”

Người không muốn ở lại vẫn đi làm đúng giờ. Vẫn có mặt trong các cuộc họp. Vẫn hoàn thành những phần việc tối thiểu để nhận lương cuối tháng. Nhìn trên danh sách nhân sự, họ vẫn còn đó. Chỉ có tinh thần đã nghỉ việc từ lâu – trạng thái thường được gọi là Quiet Quitting, khi nhân viên vẫn ở lại nhưng chỉ làm ở mức tối thiểu cần thiết.

Đây mới là kiểu nhân viên đắt nhất mà nhiều doanh nghiệp không nhận ra.

Nghỉ việc sớm: Doanh nghiệp mất chi phí tuyển dụng và đào tạo. Tổn thất đó diễn ra một lần rồi kết thúc.

Ở lại nhưng bất mãn: Họ có thể làm việc cầm chừng nhiều năm, truyền sự chán nản sang đồng nghiệp, phục vụ khách hàng bằng thái độ cho xong và chiếm một vị trí mà lẽ ra thuộc về người phù hợp hơn.

Khoản lỗ ấy không xuất hiện thành một dòng rõ ràng trên báo cáo tài chính. Nó rò rỉ từng ngày:

• – Vài khách hàng không quay lại.
• – Một nhân viên giỏi chán nản rồi nghỉ.
• – Một cuộc họp có thêm người nhưng không thêm ý tưởng.
• – Một tập thể dần quen với việc chỉ cần làm đủ để không bị sa thải.

Đến lúc doanh nghiệp nhận ra, cái giá để sửa thường lớn hơn rất nhiều khoản tiền từng cần để một người không phù hợp rời đi sớm.

2. Bài Học Quản Trị Nhân Sự Từ “The Offer” Của Zappos

Zappos đã biến bài toán ấy thành một phép thử rất đơn giản. Công ty đặt tiền lên bàn và cho nhân viên một lối ra.

Nếu vài ngàn đô la đủ hấp dẫn để một người từ bỏ công việc vừa nhận, có lẽ cả hai phía đều nên biết điều đó càng sớm càng tốt. Còn nếu họ từ chối khoản tiền để ở lại, ít nhất quyết định ấy không còn hoàn toàn là quán tính. Họ đã có cơ hội rời đi. Và họ chọn ở lại.

Chính chi tiết này khiến “The Offer” đáng suy nghĩ hơn một chiêu tuyển dụng kỳ lạ.

Zappos hiểu rằng rất khó tạo ra dịch vụ khách hàng xuất sắc bằng một đội ngũ chỉ ở lại vì cuối tháng cần nhận lương. Vì vậy, họ chấp nhận trả một cái giá nhìn thấy được để tránh một khoản lỗ âm thầm lớn hơn về sau.

3. Sai Lầm Trong Quản Lý Nhân Sự Khi Doanh Nghiệp Cố Giữ Sai Người

Phần lớn doanh nghiệp lại làm theo chiều ngược lại.

Lúc tuyển người thì hỏi rất nhiều câu về đam mê, cam kết và tinh thần đồng đội. Đến khi phát hiện một người không còn muốn ở lại, cả hai bên bắt đầu một màn kịch kéo dài:

• – Nhân viên giả vờ còn động lực.
• – Sếp giả vờ chưa nhận ra.
• – Công ty tiếp tục trả lương.
• – Người lao động tiếp tục chờ một cơ hội khác.

Ai cũng biết cuộc hôn nhân đã hết tình cảm. Chỉ chưa bên nào muốn làm thủ tục ly dị. Rồi doanh nghiệp tự hào vì tỷ lệ nghỉ việc thấp.

Một con số đẹp đôi khi che giấu một sự thật xấu.

Giữ được người không có nghĩa là giữ được sự cam kết của họ.

Đây cũng là một sai lầm phổ biến trong quản trị nhân sự. Người ta quá sợ mất nhân viên nên quên tính cái giá của việc giữ sai người.

Một người giỏi rời đi là tổn thất. Một người phù hợp rời đi là điều đáng tiếc. Nhưng một người đã rời khỏi công việc trong đầu mà vẫn ngồi ở bàn làm việc thêm ba năm chưa chắc là thành công của phòng nhân sự.

4. Muốn Phát Triển Đội Ngũ, Đừng Chỉ Bắt Chước Zappos

Dĩ nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng nên học Zappos bằng cách phát tiền cho nhân viên nghỉ việc.

Bắt chước hành động mà không hiểu hệ thống phía sau thường là cách nhanh nhất để biến một ý tưởng hay thành trò hề quản trị.

Zappos không chỉ trả tiền để người ta đi.

Họ còn phải xây một nơi đủ đáng để những người phù hợp muốn ở lại.

Đó mới là phần khó.

Đuổi một người không phù hợp không tạo ra văn hóa tốt. Một môi trường tệ mà trả tiền cho nhân viên nghỉ việc chỉ giúp căn phòng trống nhanh hơn.

Bài học của câu chuyện này nằm ở một câu hỏi khó chịu hơn:

Doanh nghiệp đang giữ người vì họ thật sự muốn đồng hành, hay chỉ vì rời đi đang quá bất tiện?

Doanh nghiệp không vận hành bằng số người còn ngồi trên ghế. Nó vận hành bằng số người vẫn còn muốn làm tốt công việc của mình.

Đó có lẽ là bài học quản trị nhân sự từ Zappos đáng suy ngẫm nhất: giữ được một người ở lại không đồng nghĩa với giữ được sự cam kết của họ.

Và hai con số ấy, đôi khi cách nhau rất xa.

Theo Nghệ thuật kinh doanh và tiếp thị 

Có thể bạn quan tâm:

THUẬT LÃNH ĐẠO NƠI CÔNG SỞ

ĐẶT MUA