Cảm xúc và hormone ảnh hưởng lẫn nhau ra sao?
Cảm xúc và hormone ảnh hưởng lẫn nhau ra sao?
Bạn vừa nhận được một tin nhắn khiến mình lo lắng. Chỉ vài giây sau, tim bắt đầu đập nhanh, cơ thể căng lên và bạn khó tập trung vào công việc đang làm.
Nhưng nếu tin nhắn ấy mang đến một tin vui, cảm giác có thể hoàn toàn khác. Bạn thấy nhẹ nhõm, phấn chấn và muốn chia sẻ ngay với người khác.
Điều đáng chú ý là cả hai tình huống đều bắt đầu từ một thông tin được tiếp nhận, nhưng lại đi kèm những phản ứng khác nhau của cơ thể.
Mối liên hệ giữa cảm xúc và hormone là một phần giúp giải thích hiện tượng này. Những gì chúng ta cảm nhận có thể liên quan đến hoạt động của hệ thần kinh và nội tiết, trong khi các tín hiệu sinh học cũng góp phần ảnh hưởng đến trạng thái cảm xúc.
Cảm xúc và hormone có mối liên hệ như thế nào?
Cảm xúc là những trạng thái tâm lý phức tạp, có liên quan đến cách não bộ xử lý thông tin, đánh giá tình huống và điều phối phản ứng của cơ thể.
Trong khi đó, hormone là các chất truyền tin hóa học được những tuyến nội tiết và một số mô sản xuất, sau đó tác động lên những cơ quan hoặc tế bào có thụ thể phù hợp.
Khi chúng ta đối diện với tình huống căng thẳng, não bộ có thể kích hoạt các hệ thống phản ứng sinh lý. Những hệ thống này phối hợp hoạt động của thần kinh, hormone, tim mạch và nhiều cơ quan khác.
Vì vậy, cảm xúc không chỉ là điều chúng ta cảm nhận trong suy nghĩ. Chúng thường đi kèm những thay đổi có thể quan sát được ở cơ thể.
Tuy nhiên, mối quan hệ này không đơn giản theo kiểu một cảm xúc tương ứng với một loại hormone. Cùng một hormone có thể tham gia nhiều chức năng khác nhau, và một cảm xúc có thể liên quan đến nhiều quá trình sinh học.
Điều gì xảy ra khi cơ thể gặp căng thẳng?
Hãy tưởng tượng bạn sắp phải thuyết trình trước một nhóm khách hàng quan trọng.
Dù cuộc họp chưa bắt đầu, bạn đã nghĩ đến khả năng quên nội dung hoặc trả lời không tốt. Khi não bộ đánh giá tình huống là một thách thức đáng lo ngại, phản ứng căng thẳng có thể được kích hoạt.
Một phần phản ứng này diễn ra thông qua hệ thần kinh giao cảm, giúp cơ thể nhanh chóng chuẩn bị đối phó với tình huống.
Trong quá trình đó, tuyến thượng thận có thể giải phóng adrenaline, góp phần làm tim đập nhanh hơn và tăng mức độ tỉnh táo.
Đồng thời, hệ thống điều hòa căng thẳng còn liên quan đến cortisol, một hormone có vai trò hỗ trợ điều chỉnh năng lượng, chuyển hóa và nhiều hoạt động sinh lý khác.
Trong Bạn là Nhà Giả Dược, Joe Dispenza dành nhiều nội dung để bàn về phản ứng căng thẳng và cách những trạng thái cảm xúc kéo dài có thể ảnh hưởng đến cơ thể. Tác giả xem đây là một biểu hiện quan trọng của mối liên hệ giữa tâm trí và sinh lý.
Adrenaline và cortisol khác nhau như thế nào?
Cả adrenaline và cortisol đều tham gia vào phản ứng căng thẳng, nhưng chúng không có chức năng hoàn toàn giống nhau.
Adrenaline thường gắn với những đáp ứng nhanh. Khi bạn bất ngờ nghe tiếng động lớn hoặc phải xử lý một tình huống khẩn cấp, hormone này có thể góp phần làm tăng nhịp tim và huy động năng lượng.
Cortisol tham gia điều hòa phản ứng căng thẳng trong khoảng thời gian dài hơn, đồng thời có nhiều chức năng thiết yếu khác như hỗ trợ chuyển hóa và điều chỉnh hoạt động miễn dịch.
Điều đó có nghĩa cortisol không phải một chất có hại cần loại bỏ khỏi cơ thể. Đây là hormone cần thiết cho hoạt động bình thường, với mức tiết thay đổi theo nhịp sinh học và hoàn cảnh.
Vấn đề đáng quan tâm là tình trạng căng thẳng kéo dài có thể làm rối loạn các quá trình điều hòa sinh lý ở một số người.
Không nên hiểu rằng chỉ cần xuất hiện cảm xúc tiêu cực thì hormone sẽ lập tức gây tổn thương cho cơ thể.
Vì sao chỉ nghĩ đến một sự việc cũng có thể khiến tim đập nhanh?
Một người từng trải qua cuộc phỏng vấn căng thẳng có thể cảm thấy hồi hộp khi nghĩ đến lần phỏng vấn tiếp theo.
Dù chưa bước vào phòng, họ vẫn có thể xuất hiện những dấu hiệu như căng cơ, đổ mồ hôi hoặc tim đập nhanh.
Nguyên nhân là não bộ có khả năng dự đoán và chuẩn bị cho những tình huống chưa xảy ra. Khi một dự đoán gắn với cảm giác đe dọa, các hệ thống phản ứng căng thẳng có thể được huy động.
Cuốn sách nhấn mạnh hiện tượng con người suy nghĩ về trải nghiệm đau buồn trong quá khứ hoặc dự đoán một tương lai đáng lo ngại, từ đó tiếp tục duy trì trạng thái căng thẳng.
Điều này giúp giải thích vì sao không phải lúc nào chúng ta cũng cần gặp nguy hiểm thực tế mới xuất hiện phản ứng sinh lý.
Tuy nhiên, suy nghĩ chỉ là một trong nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động của cơ thể. Không thể kết luận mọi triệu chứng thể chất đều bắt nguồn từ tâm trí.
Căng thẳng kéo dài ảnh hưởng đến hormone ra sao?
Phản ứng căng thẳng trong thời gian ngắn có thể mang tính thích nghi, giúp con người tập trung và ứng phó với thách thức.
Nhưng nếu thường xuyên chịu áp lực công việc, thiếu ngủ hoặc liên tục lo lắng, cơ thể có thể gặp khó khăn trong việc trở về trạng thái nghỉ ngơi và phục hồi.
Căng thẳng kéo dài có liên quan đến những vấn đề như rối loạn giấc ngủ, mệt mỏi, khó tập trung và thay đổi hành vi sinh hoạt.
Trong cuốn sách, tác giả sử dụng khái niệm trạng thái sinh tồn để mô tả tình huống hệ thống phản ứng căng thẳng được kích hoạt thường xuyên. Ông cho rằng việc duy trì trạng thái này có thể gây bất lợi cho sức khỏe.
Dù vậy, cần phân biệt giữa những tác động của stress đã được nghiên cứu với các khẳng định rộng hơn của tác giả về việc cảm xúc quyết định bệnh tật hoặc số phận di truyền.
Không có cơ sở để quy mọi căn bệnh, đặc biệt là những bệnh lý phức tạp, cho suy nghĩ tiêu cực hoặc hormone căng thẳng.
Hormone có thể ảnh hưởng ngược lại đến cảm xúc không?
Mối quan hệ giữa tâm trạng và hormone diễn ra theo hai chiều.
Không chỉ cảm xúc có thể đi kèm thay đổi nội tiết, mà những biến động hormone trong cơ thể cũng có thể ảnh hưởng đến năng lượng, giấc ngủ và trạng thái tâm lý.
Ví dụ, những thay đổi nội tiết trong chu kỳ kinh nguyệt có thể liên quan đến sự biến động tâm trạng ở một số người.
Tương tự, các rối loạn chức năng tuyến giáp đôi khi đi kèm triệu chứng như lo âu, mệt mỏi hoặc thay đổi cảm xúc.
Tuy nhiên, không thể xác định tình trạng hormone chỉ dựa trên cảm giác vui, buồn hay căng thẳng.
Nếu những thay đổi tâm trạng kéo dài hoặc đi kèm triệu chứng bất thường, việc đánh giá y tế sẽ phù hợp hơn so với tự kết luận rằng cơ thể đang thiếu hoặc thừa một hormone cụ thể.
Có thể điều chỉnh phản ứng căng thẳng bằng cách nào?
Chúng ta không thể trực tiếp ra lệnh cho cơ thể ngừng tiết một hormone chỉ bằng ý nghĩ.
Tuy nhiên, một số thói quen có thể hỗ trợ khả năng điều hòa căng thẳng.
Duy trì giấc ngủ ổn định là một yếu tố quan trọng, vì giấc ngủ có liên quan đến nhịp sinh học và hoạt động của nhiều hệ thống hormone.
Vận động phù hợp có thể hỗ trợ sức khỏe thể chất và tinh thần, đồng thời giúp cải thiện khả năng ứng phó với áp lực.
Thực hành thư giãn hoặc thiền có thể giúp một số người giảm cảm giác căng thẳng và nhận diện rõ hơn phản ứng của bản thân.
Ngoài ra, việc xác định nguyên nhân gây áp lực, điều chỉnh khối lượng công việc và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết cũng rất quan trọng.
Những phương pháp này có thể góp phần hỗ trợ sức khỏe, nhưng không phải cách điều trị thay thế cho các rối loạn nội tiết hoặc bệnh lý cần chăm sóc chuyên môn.
Hiểu cảm xúc và hormone để chăm sóc cơ thể tốt hơn
Một cảm xúc không chỉ tồn tại trong suy nghĩ, và một phản ứng sinh lý cũng không hoàn toàn tách rời trạng thái tâm lý.
Cơ thể và não bộ liên tục trao đổi thông tin thông qua nhiều hệ thống phức tạp, trong đó có thần kinh và nội tiết.
Hiểu về cảm xúc và hormone giúp chúng ta nhận ra vì sao căng thẳng có thể đi kèm những thay đổi thể chất, đồng thời tránh cách nhìn quá đơn giản rằng mọi vấn đề sức khỏe đều do cảm xúc gây ra.
Điều thiết thực nhất không phải cố loại bỏ tất cả cảm xúc tiêu cực, mà là học cách nhận diện căng thẳng, chăm sóc những nhu cầu cơ bản của cơ thể và chủ động tìm sự hỗ trợ khi cần.
Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn cách Joe Dispenza lý giải mối liên hệ giữa cảm xúc, phản ứng căng thẳng, hệ thần kinh tự chủ và hiệu ứng giả dược, cuốn Bạn là Nhà Giả Dược sẽ mang đến những góc nhìn và ví dụ nghiên cứu về sự tương tác giữa tâm trí và cơ thể.
Happy Live Team
Có thể bạn quan tâm
Bạn là Nhà Giả Dược
