Cảm xúc và hormone ảnh hưởng lẫn nhau ra sao? Bạn vừa nhận được một tin nhắn khiến mình lo lắng. Chỉ vài giây sau, tim bắt đầu đập nhanh, cơ thể căng lên và bạn khó tập trung vào công việc đang làm. Nhưng nếu tin nhắn ấy mang đến một tin vui, cảm giác có thể hoàn toàn khác. Bạn thấy nhẹ nhõm, phấn chấn và muốn chia sẻ ngay với người khác. Điều đáng chú ý là cả hai tình huống đều bắt đầu từ một thông tin được tiếp nhận, nhưng lại đi kèm những phản ứng khác nhau của cơ thể. Mối liên hệ giữa cảm xúc và hormone là một phần giúp giải thích hiện tượng này. Những gì chúng ta cảm nhận có thể liên quan đến hoạt động của hệ thần kinh và nội tiết, trong khi các tín hiệu sinh học...

Sự kỳ vọng là gì? Vì sao điều ta mong đợi ảnh hưởng cơ thể? Trước một buổi phỏng vấn quan trọng, bạn có thể cảm thấy tim đập nhanh, lòng bàn tay đổ mồ hôi và bụng hơi khó chịu. Cuộc phỏng vấn chưa bắt đầu, người tuyển dụng cũng chưa đưa ra bất kỳ câu hỏi nào, nhưng cơ thể đã xuất hiện những phản ứng rõ rệt. Điều gì khiến chúng ta căng thẳng trước cả khi sự việc thực sự diễn ra? Một phần câu trả lời nằm ở sự kỳ vọng. Não bộ không chỉ phản ứng với những gì đang xảy ra mà còn liên tục dự đoán điều có thể xảy đến. Những dự đoán ấy có thể ảnh hưởng đến cảm xúc, sự chú ý, hành vi và một số phản ứng sinh lý. Đặc biệt, trong nghiên cứu về hiệu ứng...

Một mùi nước hoa bất chợt khiến bạn nhớ đến người đã lâu không gặp. Tiếng nhạc quen thuộc đưa bạn trở về một giai đoạn trong cuộc sống. Thậm chí, chỉ cần bước vào một địa điểm từng gắn với trải nghiệm căng thẳng, bạn đã cảm thấy không thoải mái dù chưa có chuyện gì xảy ra. Điều đáng chú ý là những phản ứng này đôi khi xuất hiện trước khi bạn kịp chủ động nhớ lại toàn bộ sự việc. Vì sao một âm thanh, mùi hương hoặc khung cảnh lại có thể khơi dậy ký ức và cảm xúc nhanh đến vậy? Để hiểu hiện tượng này, chúng ta cần tìm hiểu trí nhớ liên kết – cách não bộ học và lưu giữ mối quan hệ giữa những sự kiện, tín hiệu và trải nghiệm trong cuộc sống. Trí nhớ liên kết là gì?...

Bạn có thể biết rất rõ mình cần thay đổi, nhưng vẫn không thể ngừng tin vào những điều đã khiến bản thân mắc kẹt suốt nhiều năm. Một người từng thất bại trong kinh doanh có thể luôn nghĩ mình không có năng lực. Người từng bị từ chối nhiều lần có thể tin rằng bản thân không xứng đáng được yêu thương. Dù hoàn cảnh đã thay đổi, những niềm tin ấy vẫn tiếp tục ảnh hưởng đến cách họ nhìn nhận mọi cơ hội mới. Vấn đề không đơn giản là thiếu suy nghĩ tích cực. Một niềm tin hình thành qua nhiều trải nghiệm có thể gắn chặt với ký ức, cảm xúc và cách chúng ta phản ứng trước cuộc sống. Đó là lý do thiền và niềm tin được Joe Dispenza kết nối trong phương pháp thay đổi nhận thức mà ông trình bày:...

Chỉ cần nhìn thấy một quả chanh được cắt đôi, nhiều người đã có cảm giác chua miệng, thậm chí tiết nước bọt dù chưa hề nếm thử. Hoặc đôi khi, chỉ một âm thanh quen thuộc cũng đủ khiến bạn giật mình trước khi kịp nhận ra nó phát ra từ đâu. Những hiện tượng như vậy cho thấy một điều thú vị: cơ thể không phải lúc nào cũng cần trải nghiệm trực tiếp một sự việc mới bắt đầu phản ứng. Đôi khi, một tín hiệu gắn với trải nghiệm trước đó đã đủ để khơi dậy phản ứng quen thuộc. Đây là điểm khởi đầu để tìm hiểu phản ứng có điều kiện – một cơ chế học tập có vai trò quan trọng trong tâm lý học, đồng thời giúp giải thích một số phản ứng sinh lý liên quan đến hiệu ứng giả dược....

Sóng não Beta thường được nhắc đến cùng trạng thái tỉnh táo, tập trung và suy nghĩ. Điều đó dễ tạo ra một cách hiểu đơn giản: Beta là lúc não “hoạt động mạnh”, còn những sóng chậm hơn là lúc não thư giãn. Nhưng nếu một người đang chăm chú đọc sách và một người đang căng thẳng vì năm công việc cùng đổ xuống một lúc đều có thể liên quan đến hoạt động Beta, rõ ràng chỉ nói “Beta là tập trung” vẫn chưa đủ. Trong Phá bỏ thói quen – Đánh thức chính mình, Beta được sử dụng để mô tả hoạt động não gắn với trạng thái thức hằng ngày, khi chúng ta xử lý thông tin từ giác quan và liên hệ thế giới bên ngoài với những gì đang diễn ra bên trong. Nguồn cũng chia Beta thành nhiều dải khác nhau để...

Phần lớn chúng ta bắt đầu một ngày mới bằng tiếng chuông báo thức giật thót, những bước chân tất bật và một tâm trí vội vã lao vào danh sách việc cần làm. Khi bình minh chỉ vừa hé rạng, ta đã vội vàng cuốn mình vào nhịp sống hối hả, để rồi mang theo một năng lượng phân tán, lo âu suốt mười mấy tiếng đồng hồ tiếp theo. Thế nhưng, thiên nhiên luôn vận hành theo một nhịp điệu rất đỗi dịu dàng. Mặt trời không bao giờ thức giấc trong sự vội vã; sương mai từ từ đọng lại trên ngọn cỏ rồi khẽ tan khi nắng ấm tràn về. Nếu biết mượn khoảng lặng trong trẻo của buổi sớm mai để làm lắng dịu lòng mình, bạn sẽ mở khóa được một nguồn sức mạnh sinh học vô giá để bảo vệ thân tâm và...

Chúng ta cẩn trọng tính toán từng lượng calo nạp vào cơ thể: tránh dầu mỡ, hạn chế đường hóa học, ăn rau xanh để bảo vệ hệ tiêu hóa. Nhưng mỗi ngày, chúng ta lại thản nhiên để tâm trí mình “ăn” bất cứ thứ gì trôi nổi trên không gian mạng: tin giật gân, những vụ bê bối đời tư, các cuộc tranh luận thù hằn và những bài viết gieo rắc sự khan hiếm, bất an. Nếu thức ăn vật chất nuôi dưỡng dạ dày và cơ bắp, thì thông tin chính là nguồn dinh dưỡng trực tiếp cấu thành nên mạng lưới thần kinh và sinh thái nội tiết của bộ não. Khi bạn liên tục dung nạp những thông tin kích động, bạn không đơn thuần là “nắm bắt tin tức”. Bạn đang đầu độc hệ sinh thái lượng tử của chính mình, tự biến...

Phần lớn chúng ta bắt đầu một ngày mới bằng tiếng chuông báo thức giật thót, những bước chân tất bật và một tâm trí vội vã lao vào danh sách việc cần làm. Khi bình minh chỉ vừa hé rạng, ta đã vội vàng cuốn mình vào nhịp sống hối hả, để rồi mang theo một năng lượng phân tán, lo âu suốt mười mấy tiếng đồng hồ tiếp theo. Thế nhưng, thiên nhiên luôn vận hành theo một nhịp điệu rất đỗi dịu dàng. Mặt trời không bao giờ thức giấc trong sự vội vã; sương mai từ từ đọng lại trên ngọn cỏ rồi khẽ tan khi nắng ấm tràn về. Nếu biết mượn khoảng lặng trong trẻo của buổi sớm mai để làm lắng dịu lòng mình, bạn sẽ mở khóa được một nguồn sức mạnh sinh học vô giá để bảo vệ thân tâm và...

Chúng ta cẩn trọng tính toán từng lượng calo nạp vào cơ thể: tránh dầu mỡ, hạn chế đường hóa học, ăn rau xanh để bảo vệ hệ tiêu hóa. Nhưng mỗi ngày, chúng ta lại thản nhiên để tâm trí mình “ăn” bất cứ thứ gì trôi nổi trên không gian mạng: tin giật gân, những vụ bê bối đời tư, các cuộc tranh luận thù hằn và những bài viết gieo rắc sự khan hiếm, bất an. Nếu thức ăn vật chất nuôi dưỡng dạ dày và cơ bắp, thì thông tin chính là nguồn dinh dưỡng trực tiếp cấu thành nên mạng lưới thần kinh và sinh thái nội tiết của bộ não. Khi bạn liên tục dung nạp những thông tin kích động, bạn không đơn thuần là “nắm bắt tin tức”. Bạn đang đầu độc hệ sinh thái lượng tử của chính mình, tự biến...

Đã bao giờ bạn đặt ra một mục tiêu rất rõ ràng trong đầu – một dự án kinh doanh, một kế hoạch thay đổi bản thân, một ước muốn thành công – nhưng sâu thẳm trong lòng, bạn lại thấy một cảm giác bồn chồn, hoài nghi và lo sợ thất bại? Đầu bạn nói “tôi làm được”, nhưng lồng ngực bạn lại thắt lại và phát đi tín hiệu “tôi không đủ giỏi”. Sự xung đột ngầm này giải thích vì sao hàng triệu người thực hành Luật hấp dẫn hay đặt mục tiêu nghiêm túc vẫn mãi dậm chân tại chỗ. Dưới góc nhìn khoa học lượng tử và sinh học thần kinh, vấn đề không nằm ở việc bạn thiếu nỗ lực hay suy nghĩ chưa đủ nhiều, mà nằm ở sự thiếu vắng của Trạng thái Mạch lạc (Coherence) – sự đồng pha tuyệt đối...

Bạn hào hứng bắt đầu một dự án mới, mua một cuốn sách mới, hoặc bước vào một mối quan hệ mới với tất cả sự say mê và kỳ vọng. Nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, khi sự mới mẻ ban đầu phai nhạt và những đòi hỏi về tính kỷ luật, sự kiên trì bắt đầu xuất hiện, cảm giác chán chường lập tức ập đến. Bạn kết luận rằng: “Đây không phải là đam mê đích thực của mình”, “Người này không phải định mệnh của mình”, rồi lập tức quay sang tìm kiếm một mục tiêu mới, một cuốn sách khác, hoặc một mối quan hệ mới mẻ hơn. Hiện tượng “cả thèm chóng chán” không đơn giản là sự thiếu kiên nhẫn. Dưới góc nhìn khoa học thần kinh, đó là biểu hiện của Cơn nghiện Dopamine – chiếc bẫy sinh học đang âm...

Bạn có thấy mình thường xuyên rơi vào vòng xoáy phải tự tay kiểm tra từng chi tiết nhỏ nhất trong công việc? Bạn khó chịu khi một kế hoạch bị lệch hướng dù chỉ vài phút, lo sợ nếu không can thiệp sát sao thì mọi thứ sẽ sụp đổ, và luôn cảm thấy kiệt sức vì mang tâm thế “nếu mình không làm thì chẳng ai làm cho ra hồn”. Trong quản trị cũng như trong đời sống cá nhân, xu hướng kiểm soát vi mô (micromanagement) thường được ngụy trang dưới những danh xưng mỹ miều: tinh thần trách nhiệm cao, sự cầu toàn, hay tính kỷ luật sắt đá. Tuy nhiên, dưới lăng kính sinh học thần kinh và vật lý hệ thống, nhu cầu kiểm soát vi mô thực chất là một phản ứng sợ hãi nguyên thủy. Càng cố ghì chặt mọi biến số...

Bạn bước vào văn phòng vào một buổi sáng với tâm trạng phấn chấn và tràn đầy sinh lực. Nhưng chỉ sau 15 phút ngồi cạnh một đồng nghiệp liên tục than thở về sếp, phàn nàn về lương bổng hay chỉ trích khách hàng, bạn bỗng thấy vai mình nặng trĩu, đầu óc mơ hồ và nguồn năng lượng tích cực ban sáng tan biến như bong bóng xà phòng. Bạn không hề gặp chuyện buồn của riêng mình, vậy tại sao bạn lại kiệt sức? Hiện tượng này không phải là sự yếu đuối về mặt ý chí; khoa học gọi đó là Sự lây lan cảm xúc (Emotional Contagion). Cảm xúc tiêu cực có tính lây nhiễm không khác gì một loại virus sinh học qua không khí. Nếu không biết cách thiết lập một màng lọc năng lượng, bạn sẽ vô tình trở thành “bãi rác”...

Có bao giờ bạn rơi vào tình cảnh: Một biến cố, một lời nói làm tổn thương bạn đã trôi qua từ nhiều tháng, thậm chí nhiều năm trước, nhưng chỉ cần ai đó vô tình nhắc lại hoặc gặp một bối cảnh tương tự, lồng ngực bạn lại thắt nghẽn, nhịp tim đập loạn xạ và cơn giận dữ hay nỗi tủi thân lập tức bùng nổ dữ dội? Về mặt lý trí, bạn hoàn toàn hiểu rằng: “Chuyện cũ đã qua rồi, mình phải buông bỏ thôi.” Nhưng cơ thể bạn lại không chịu nghe lời. Đó là bởi vì ký ức cảm xúc tiêu cực không chỉ được lưu dưới dạng suy nghĩ trong vỏ não; chúng đã bị “khóa cứng” thành những phản xạ có điều kiện trong hệ thần kinh thực vật. Bạn không thể dùng tư duy logic để xóa bỏ một phản xạ...

Có bao giờ bạn đứng trước gương, nhìn vào những vết mụn trên trán, lớp mỡ quanh eo hay làn da sạm đi vì thiếu ngủ, rồi buông ra một tiếng thở dài thất vọng? Trong cuộc sống thường nhật, chúng ta rất dễ khắt khe với chính cơ thể mình: phán xét vẻ ngoài, tức giận vì nó mệt mỏi, dằn vặt vì nó không theo kịp nhịp sống bận rộn. Chúng ta quên mất rằng, ngay trong từng phần nghìn giây bạn đang tự chỉ trích bản thân, một phép màu sinh học kỳ vĩ vẫn âm thầm diễn ra mà không đòi hỏi bất kỳ sự công nhận nào: Hàng trăm ngàn tế bào mới đang liên tục được sinh ra để duy trì sự sống cho bạn. Câu hỏi cốt lõi không phải là bạn sở hữu bộ gen di truyền như thế nào, mà là:...