Bạn có thể biết rất rõ mình cần thay đổi, nhưng vẫn không thể ngừng tin vào những điều đã khiến bản thân mắc kẹt suốt nhiều năm.

Một người từng thất bại trong kinh doanh có thể luôn nghĩ mình không có năng lực. Người từng bị từ chối nhiều lần có thể tin rằng bản thân không xứng đáng được yêu thương. Dù hoàn cảnh đã thay đổi, những niềm tin ấy vẫn tiếp tục ảnh hưởng đến cách họ nhìn nhận mọi cơ hội mới.

Vấn đề không đơn giản là thiếu suy nghĩ tích cực. Một niềm tin hình thành qua nhiều trải nghiệm có thể gắn chặt với ký ức, cảm xúc và cách chúng ta phản ứng trước cuộc sống.

Đó là lý do thiền và niềm tin được Joe Dispenza kết nối trong phương pháp thay đổi nhận thức mà ông trình bày: không chỉ suy nghĩ về điều mình muốn tin, mà còn quan sát niềm tin cũ và thực hành một cách nhìn nhận mới về bản thân.

Vì sao những niềm tin cũ khó thay đổi?

Hãy tưởng tượng bạn từng nhiều lần bị phê bình khi phát biểu trước đám đông. Sau những trải nghiệm ấy, bạn dần hình thành suy nghĩ rằng mình không có khả năng giao tiếp.

Nhiều năm sau, dù đã có kiến thức và kinh nghiệm hơn, bạn vẫn cảm thấy căng thẳng khi phải trình bày ý kiến. Bạn có thể biết rằng một lần nói chưa tốt không quyết định toàn bộ năng lực, nhưng cảm giác thiếu tự tin vẫn xuất hiện.

Trong Bạn là Nhà Giả Dược, tác giả mô tả niềm tin như những nhận thức có thể trở nên quen thuộc đến mức con người chấp nhận chúng mà ít khi kiểm tra lại. Ông cho rằng trải nghiệm quá khứ có thể định hình cách chúng ta dự đoán những điều sẽ xảy ra trong tương lai.

Điều đáng chú ý là một niềm tin không nhất thiết phải đúng mới có thể ảnh hưởng đến hành vi.

Khi tin rằng mình không đủ năng lực, bạn có thể tránh những cơ hội đòi hỏi sự chủ động. Việc thiếu trải nghiệm mới lại khiến bạn càng khó tìm được bằng chứng để thay đổi nhận định ban đầu.

Như vậy, niềm tin cũ có thể được duy trì không chỉ bởi suy nghĩ, mà còn bởi những lựa chọn chúng ta thực hiện mỗi ngày.

Thiền và niềm tin có mối liên hệ như thế nào?

Thông thường, khi muốn thay đổi một niềm tin tiêu cực, chúng ta cố gắng tìm lý lẽ để phản bác nó.

Chẳng hạn, bạn tự nhủ: “Mình không hề kém cỏi. Mình đã làm được nhiều việc trước đây.”

Cách suy nghĩ này có thể hữu ích. Tuy nhiên, khi cảm xúc gắn với trải nghiệm cũ vẫn mạnh mẽ, việc hiểu một điều bằng lý trí chưa chắc khiến bạn lập tức cảm thấy khác đi.

Trong mô hình của Joe Dispenza, thiền được sử dụng để giảm sự chú ý liên tục vào môi trường bên ngoài và những suy nghĩ phân tích quen thuộc. Tác giả cho rằng trạng thái này tạo điều kiện để người thực hành tiếp cận những niềm tin, nhận thức mà họ muốn thay đổi.

Phương pháp của ông kết hợp sự chú ý, ý định rõ ràng và cảm xúc gắn với một nhận thức mới.

Đây là cách giải thích của tác giả. Khoa học chưa xác nhận rằng thiền có thể trực tiếp xóa bỏ một niềm tin ăn sâu hoặc tạo ra những thay đổi sinh học đặc biệt chỉ bằng ý định.

Tuy vậy, thiền có thể được sử dụng như một khoảng thời gian để quan sát suy nghĩ và cảm xúc, thay vì lập tức phản ứng theo chúng.

Bước đầu tiên: Nhận diện niềm tin mà bạn muốn thay đổi

Một khó khăn lớn là chúng ta không phải lúc nào cũng nhận ra điều mình đang tin.

Có người luôn nhận thêm công việc vì nghĩ rằng từ chối đồng nghĩa với thiếu trách nhiệm. Có người không dám bắt đầu một dự án vì tin rằng thất bại sẽ khiến người khác đánh giá thấp mình.

Những nhận định này đôi khi xuất hiện dưới dạng kết luận quen thuộc: “Tôi vốn là người như vậy.”

Trong phần hướng dẫn thiền, tác giả đề nghị người thực hành xác định trước những niềm tin hoặc nhận thức muốn thay đổi. Ông đưa ra các ví dụ như tin rằng cuộc sống luôn khó khăn, con người không thân thiện hoặc bản thân không thể thay đổi.

Bạn có thể bắt đầu bằng một câu hỏi đơn giản:

“Có điều gì tôi vẫn luôn tin về bản thân, dù chưa từng thực sự kiểm tra xem nó còn đúng hay không?”

Chẳng hạn, thay vì chấp nhận suy nghĩ “Tôi không có khả năng lãnh đạo”, hãy xem xét những trải nghiệm nào khiến bạn hình thành nhận định đó.

Mục đích không phải phủ nhận quá khứ, mà là phân biệt giữa một trải nghiệm đã xảy ra và kết luận lâu dài bạn rút ra từ trải nghiệm ấy.

Bước thứ hai: Xác định niềm tin mới

Nhận diện niềm tin cũ mới chỉ là một phần của quá trình.

Nếu không muốn tiếp tục tin rằng mình luôn thất bại, bạn muốn nhìn nhận bản thân như thế nào? Nếu không còn tin rằng mọi người đều đánh giá mình, bạn muốn cư xử ra sao trong những cuộc trò chuyện?

Trong bài thực hành của cuốn sách, người đọc được hướng dẫn chia tờ giấy thành hai phần. Một bên ghi những niềm tin muốn thay đổi, bên còn lại ghi nhận thức mới mà họ muốn hình thành.

Ví dụ:

Những ví dụ này là cách chuyển hóa nhận định theo hướng thực tế, không phải các câu khẳng định được trích nguyên văn từ sách.

Một niềm tin mới sẽ dễ được kiểm nghiệm hơn khi nó gắn với điều bạn có thể thực hiện, thay vì chỉ là một tuyên bố tích cực.

Bước thứ ba: Thiền để quan sát và hình dung cách phản ứng mới

Trong phương pháp được tác giả trình bày, bài thiền thay đổi niềm tin gồm ba phần chính: sử dụng kỹ thuật tập trung mở, hướng sự chú ý vào khoảnh khắc hiện tại và thực hành thay đổi niềm tin cùng nhận thức.

Ở phần cuối, người thực hành được hướng dẫn lựa chọn niềm tin mới, kết hợp ý định với cảm xúc mà họ muốn trải nghiệm khi nhìn nhận bản thân theo cách khác.

Bạn có thể hình dung một ứng dụng đơn giản trong đời sống.

Nếu đang muốn thay đổi niềm tin “Tôi không dám nói lên ý kiến”, hãy dành thời gian ngồi yên, nhận biết cảm giác lo lắng khi nghĩ đến cuộc họp sắp tới. Sau đó, hình dung mình lắng nghe câu hỏi, suy nghĩ và trình bày một ý kiến ngắn gọn.

Điều cần hướng đến không phải tưởng tượng rằng mình đã trở thành người hoàn toàn khác, mà là làm quen với một cách phản ứng có chủ đích hơn.

Hình dung tinh thần có thể hỗ trợ việc chuẩn bị, nhưng không thay thế được luyện tập và trải nghiệm thực tế.

Bước thứ tư: Kiểm chứng niềm tin mới bằng hành động

Một người có thể cảm thấy tự tin hơn sau khi thiền, nhưng nếu tiếp tục tránh mọi tình huống giao tiếp, họ sẽ có ít cơ hội để kiểm chứng khả năng của mình.

Ngược lại, khi bắt đầu phát biểu một ý kiến trong cuộc họp, chủ động trao đổi với đồng nghiệp hoặc luyện tập thuyết trình, họ đang tạo ra những trải nghiệm mới.

Không phải lần nào mọi chuyện cũng thuận lợi. Nhưng chính việc thử nghiệm trong hoàn cảnh thực tế giúp họ có thêm thông tin để đánh giá lại niềm tin cũ.

Đây là điểm cần phân biệt giữa cảm giác thay đổi và sự thay đổi được thể hiện qua hành vi.

Bạn không nhất thiết phải hoàn toàn tin rằng mình đã trở thành một người tự tin mới bắt đầu hành động tự tin hơn. Đôi khi, những trải nghiệm nhỏ nhưng có thật mới là điều khiến nhận thức dần thay đổi.

Thiền có thể xóa bỏ hoàn toàn niềm tin giới hạn không?

Không có cơ sở để khẳng định một buổi thiền có thể xóa bỏ hoàn toàn niềm tin đã hình thành qua nhiều năm.

Niềm tin của con người chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố: trải nghiệm, môi trường, thông tin tiếp nhận, cảm xúc và những tương tác xã hội. Việc thay đổi chúng có thể cần thời gian và những trải nghiệm mới.

Vì vậy, khi tìm hiểu thiền và niềm tin, điều hữu ích không phải là kỳ vọng thiền sẽ lập tức thay đổi mọi thứ.

Giá trị thực tế hơn là tạo khoảng cách giữa bản thân và những suy nghĩ quen thuộc, nhận ra điều mình đang mặc nhiên tin tưởng, rồi chủ động thử một cách nhìn nhận khác.

Một niềm tin từng giúp bạn giải thích quá khứ không nhất thiết phải tiếp tục quyết định tương lai.

Và đôi khi, sự thay đổi bắt đầu từ việc bạn không còn xem mọi suy nghĩ xuất hiện trong đầu là một sự thật tuyệt đối.

Nếu bạn đã nhiều lần cố suy nghĩ tích cực nhưng vẫn quay lại những niềm tin cũ, hoặc muốn hiểu rõ hơn cách Joe Dispenza kết hợp thiền, ý định và cảm xúc trong phương pháp thay đổi nhận thức, cuốn Bạn là Nhà Giả Dược có phần hướng dẫn cụ thể về việc xác định niềm tin giới hạn và thực hành thiền để xây dựng nhận thức mới.

Happy Live Team

Có thể bạn quan tâm

Bạn là Nhà Giả Dược

ĐẶT SÁCH NGAY