Một cuộc trò chuyện đã kết thúc từ nhiều giờ trước, nhưng bạn vẫn nhớ lại từng câu nói. Bạn tự hỏi mình có diễn đạt sai điều gì không, người đối diện có hiểu nhầm không, hoặc lẽ ra mình nên trả lời theo cách khác.

Càng suy nghĩ, bạn càng cảm thấy khó chịu. Dù biết không thể thay đổi những gì đã xảy ra, tâm trí vẫn liên tục quay về câu chuyện ấy.

Hiện tượng suy nghĩ lặp đi lặp lại không xa lạ trong cuộc sống. Nó có thể xuất hiện khi chúng ta lo lắng về tương lai, tiếc nuối quá khứ hoặc cố tìm lời giải cho một vấn đề chưa được giải quyết.

Trong cuốn Bạn là Nhà Giả Dược, Joe Dispenza khai thác mối liên hệ giữa suy nghĩ, cảm xúc và những thói quen tinh thần để lý giải vì sao con người thường lặp lại các phản ứng quen thuộc.

Suy nghĩ lặp đi lặp lại là gì?

Suy nghĩ lặp đi lặp lại là tình trạng một ý nghĩ, vấn đề hoặc chuỗi diễn giải liên tục quay trở lại trong tâm trí.

Không phải mọi suy nghĩ lặp lại đều có hại. Việc ôn tập kiến thức, suy xét một quyết định hoặc luyện tập kỹ năng đều cần sự lặp lại.

Vấn đề xuất hiện khi những suy nghĩ không còn giúp chúng ta giải quyết tình huống mà chỉ khiến cảm giác lo lắng, thất vọng hoặc căng thẳng kéo dài.

Trong tâm lý học, việc liên tục nghiền ngẫm những trải nghiệm tiêu cực thường được đề cập dưới khái niệm rumination.

Chẳng hạn, sau một lần thất bại, thay vì xác định nguyên nhân và tìm cách cải thiện, bạn liên tục tự hỏi: “Tại sao mình luôn làm hỏng mọi chuyện?”

Câu hỏi ấy có thể được lặp lại nhiều lần mà không dẫn đến một giải pháp cụ thể.

Vì sao não bộ thường quay lại những suy nghĩ quen thuộc?

Não bộ sử dụng kinh nghiệm và ký ức để dự đoán, đánh giá những tình huống mới.

Những vấn đề chưa được giải quyết, đặc biệt khi gắn với cảm xúc mạnh, có thể dễ dàng thu hút sự chú ý.

Một người đang lo lắng về công việc có thể liên tục nhớ đến những sai sót trước đây. Người từng trải qua một cuộc tranh cãi có thể nhiều lần hình dung lại lời nói của đối phương.

Điều này không nhất thiết có nghĩa não bộ đang cố tình gây khó khăn cho chúng ta.

Trong nhiều trường hợp, việc suy xét quá khứ hoặc dự đoán tương lai bắt nguồn từ mong muốn chuẩn bị tốt hơn và tránh những trải nghiệm không mong muốn.

Tuy nhiên, khi quá trình ấy trở nên kéo dài và thiếu định hướng, nó có thể làm tăng cảm giác mệt mỏi.

Vòng lặp giữa suy nghĩ và cảm xúc

Một trong những luận điểm quan trọng của Joe Dispenza trong Bạn là Nhà Giả Dược là mối liên hệ giữa suy nghĩ và cảm xúc.

Tác giả mô tả một chu trình trong đó suy nghĩ gợi lên cảm xúc, rồi cảm xúc tiếp tục thúc đẩy những suy nghĩ tương tự.

Khi quá trình ấy lặp lại đủ lâu, con người có thể hình thành những thái độ và phản ứng quen thuộc.

Hãy tưởng tượng bạn nhận được một lời góp ý về công việc.

Bạn nghĩ rằng mình không đủ năng lực, từ đó cảm thấy thất vọng.

Cảm giác thất vọng khiến bạn nhớ lại những lần mắc lỗi trước đây. Những ký ức ấy tiếp tục củng cố suy nghĩ rằng mình thường xuyên thất bại.

Một vòng lặp có thể hình thành:

Đây là ví dụ minh họa về một vòng lặp tâm lý, không phải cơ chế cố định xảy ra giống nhau ở tất cả mọi người.

Khi suy nghĩ lặp lại trở thành thói quen

Trong sách, Joe Dispenza cho rằng việc liên tục suy nghĩ, cảm nhận và hành xử theo những cách giống nhau có thể củng cố các thói quen vô thức.

Ông sử dụng ý tưởng này để giải thích vì sao một người muốn thay đổi nhưng vẫn dễ quay lại phản ứng cũ.

Ví dụ, một người thường xuyên lo lắng về việc bị đánh giá có thể hình thành thói quen kiểm tra lại mọi lời nói của mình.

Sau một cuộc họp, họ liên tục tự hỏi liệu đồng nghiệp có nhận xét tiêu cực về mình hay không.

Dù không có bằng chứng cụ thể, những suy nghĩ ấy vẫn có thể xuất hiện một cách tự động.

Điều cần phân biệt là không phải mọi suy nghĩ lặp lại đều xuất phát từ một niềm tin vô thức. Môi trường căng thẳng, thiếu ngủ và những vấn đề chưa được giải quyết cũng có thể góp phần duy trì hiện tượng này.

Suy nghĩ lặp đi lặp lại ảnh hưởng đến cơ thể như thế nào?

Khi một người liên tục nghĩ về tình huống gây lo lắng, họ có thể xuất hiện những phản ứng thể chất đi kèm.

Chẳng hạn, tim đập nhanh hơn, cơ bắp căng, khó tập trung hoặc khó đi vào giấc ngủ.

Những biểu hiện này có thể liên quan đến phản ứng căng thẳng của cơ thể.

Tuy nhiên, không phải mọi suy nghĩ tiêu cực đều gây ra thay đổi sinh lý có hại, và cũng không thể kết luận rằng suy nghĩ lặp lại là nguyên nhân trực tiếp của một căn bệnh.

Trong Bạn là Nhà Giả Dược, Joe Dispenza mở rộng luận điểm về mối liên hệ giữa suy nghĩ và cảm xúc sang những thay đổi trong cơ thể.

Một số cách diễn giải của tác giả về tiềm thức và khả năng kiểm soát sinh học vẫn cần được phân biệt với các kết luận khoa học đã được kiểm chứng.

Vì sao càng cố ngừng suy nghĩ lại càng khó?

Khi một ý nghĩ gây khó chịu xuất hiện, phản ứng quen thuộc của nhiều người là cố đẩy nó ra khỏi tâm trí.

Nhưng việc liên tục kiểm tra xem mình đã ngừng nghĩ về điều đó chưa có thể khiến sự chú ý tiếp tục quay lại chính ý nghĩ ấy.

Chẳng hạn, nếu bạn tự nhắc mình “Đừng nghĩ đến cuộc tranh cãi hôm qua”, tâm trí vẫn phải gợi lại cuộc tranh cãi để nhận diện điều cần tránh.

Vì vậy, mục tiêu thực tế không nhất thiết là loại bỏ hoàn toàn suy nghĩ.

Điều hữu ích hơn có thể là thay đổi cách chúng ta phản hồi khi suy nghĩ ấy xuất hiện.

Cách thoát khỏi vòng lặp suy nghĩ

Bạn có thể bắt đầu bằng những bước đơn giản trong sinh hoạt hằng ngày.

1. Nhận diện suy nghĩ đang lặp lại

Khi nhận thấy mình đang suy nghĩ về cùng một vấn đề, hãy thử gọi tên điều đó.

Ví dụ: “Mình đang liên tục nhớ lại cuộc trò chuyện sáng nay.”

Việc nhận diện giúp bạn phân biệt giữa sự kiện đã xảy ra và quá trình tâm trí đang diễn giải nó.

2. Kiểm tra suy nghĩ có giúp giải quyết vấn đề không

Hãy tự hỏi: “Mình có đang tìm được thông tin hoặc giải pháp mới, hay chỉ lặp lại cùng một nỗi lo?”

Nếu suy nghĩ dẫn đến hành động cụ thể, bạn có thể ghi lại việc cần làm.

Nếu không, hãy cân nhắc tạm chuyển sự chú ý sang hoạt động khác.

3. Viết suy nghĩ ra giấy

Viết lại điều đang lo lắng có thể giúp bạn nhìn vấn đề rõ ràng hơn.

Bạn có thể chia trang giấy thành hai phần: điều đã biết chắc chắn và điều mình đang suy đoán.

Chẳng hạn, “Sếp chưa phản hồi báo cáo” là sự kiện. Còn “Sếp thất vọng về mình” mới là một cách diễn giải.

4. Đưa sự chú ý về hiện tại

Khi tâm trí liên tục quay về quá khứ hoặc tương lai, bạn có thể dành vài phút chú ý đến hơi thở, cảm giác bàn chân chạm sàn hoặc âm thanh xung quanh.

Những bài tập chú ý đơn giản có thể giúp bạn tạm rời khỏi chuỗi suy nghĩ đang lặp lại.

Không cần ép bản thân đạt trạng thái hoàn toàn yên tĩnh.

5. Tạo trải nghiệm mới

Nếu một suy nghĩ lặp lại liên quan đến niềm tin rằng mình không đủ năng lực, hãy thử xác định một hành động nhỏ để kiểm chứng niềm tin ấy.

Ví dụ, thay vì liên tục lo rằng mình giao tiếp kém, bạn có thể chuẩn bị và chủ động đóng góp một ý kiến trong cuộc họp.

Những trải nghiệm thực tế mới có thể giúp bạn xem xét lại cách đánh giá bản thân.

Thiền định có giúp giảm suy nghĩ lặp đi lặp lại không?

Trong Bạn là Nhà Giả Dược, Joe Dispenza đề xuất thiền định như một phần của quá trình nhận diện và thay đổi những khuôn mẫu tinh thần.

Ở phần thực hành, tác giả hướng dẫn người đọc xác định những niềm tin cũ và lựa chọn cách nhìn nhận mới mà họ muốn hướng đến.

Xét từ góc độ ứng dụng, một số hình thức thiền và thực hành chánh niệm có thể hỗ trợ việc nhận biết suy nghĩ mà không lập tức phản ứng theo chúng.

Tuy nhiên, thiền không bảo đảm loại bỏ hoàn toàn suy nghĩ lặp lại, và hiệu quả có thể khác nhau giữa từng người.

Nếu những suy nghĩ kéo dài gây mất ngủ nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hoặc đi kèm lo âu, trầm cảm, việc tìm kiếm hỗ trợ chuyên môn là cần thiết.

Thay đổi bắt đầu từ việc nhận ra điều đang lặp lại

Chúng ta không thể ngăn mọi suy nghĩ xuất hiện trong đầu.

Nhưng có thể học cách nhận diện khi nào tâm trí đang quay lại một vấn đề cũ mà không tạo thêm thông tin hay giải pháp.

Suy nghĩ lặp đi lặp lại không phải lúc nào cũng tiêu cực. Sự lặp lại giúp chúng ta học tập, ghi nhớ và phát triển kỹ năng.

Điều quan trọng là phân biệt giữa suy nghĩ giúp giải quyết vấn đề và suy nghĩ chỉ kéo dài cảm giác căng thẳng.

Trong Bạn là Nhà Giả Dược, Joe Dispenza nhấn mạnh rằng việc nhận diện những khuôn mẫu suy nghĩ và cảm xúc quen thuộc là một phần quan trọng của quá trình thay đổi bản thân.

Khi nhận ra điều đang diễn ra trong tâm trí, chúng ta có thêm cơ hội lựa chọn một cách phản hồi khác, thay vì tiếp tục hành động theo thói quen.

Nếu bạn muốn khám phá sâu hơn về vòng lặp suy nghĩ – cảm xúc, niềm tin vô thức và cách Joe Dispenza tiếp cận việc thay đổi những khuôn mẫu tinh thần, cuốn Bạn là Nhà Giả Dược sẽ mang đến nhiều góc nhìn cùng các bài thực hành để bạn tìm hiểu.

Happy Live Team

Có thể bạn quan tâm

Bạn là Nhà Giả Dược

ĐẶT SÁCH NGAY