Tiềm thức là gì và tại sao đôi khi chúng ta có thể làm một việc rất thành thạo mà gần như không cần suy nghĩ? Bạn có thể lái xe trên con đường quen thuộc, buộc dây giày, nhập mã PIN hay thực hiện hàng loạt thao tác mỗi sáng trong khi đầu óc đang nghĩ về chuyện khác.

Những hành vi tưởng như rất bình thường này giúp chúng ta hình dung một phần cách những quá trình tự động vận hành. Khi một việc được lặp lại đủ nhiều, chúng ta không còn phải dành cùng mức độ chú ý có ý thức cho từng bước như lúc mới học.

Tiềm thức là gì và nó khác ý thức như thế nào?

Khi lần đầu học lái xe, bạn phải chú ý đến gần như mọi thứ: chân ga, chân phanh, gương chiếu hậu, khoảng cách với xe phía trước và các biển báo. Nhưng sau nhiều năm, nhiều thao tác trở nên quen thuộc đến mức bạn có thể thực hiện chúng gần như tự động.

Trong Phá bỏ thói quen, Joe Dispenza sử dụng những tình huống tương tự để mô tả sự khác biệt giữa hoạt động có ý thức và những “chương trình” đã trở thành tự động.

Theo cách diễn giải của ông, khi một suy nghĩ, hành động hoặc phản ứng được lặp lại nhiều lần, nó có thể trở thành một phần của hệ thống vận hành quen thuộc mà chúng ta không cần liên tục suy nghĩ về nó.

Điều này không chỉ liên quan đến kỹ năng vận động.

Bạn có thể gặp một người quen và ngay lập tức cảm thấy căng thẳng. Nghe một giọng nói nhất định và trở nên khó chịu. Bước vào một cuộc họp và lập tức thấy lo lắng dù chưa có chuyện gì xảy ra.

Joe Dispenza gọi đây là những ký ức liên kết: một tín hiệu quen thuộc từ môi trường có thể gợi lại trải nghiệm và cảm xúc trong quá khứ, từ đó kích hoạt phản ứng quen thuộc.

Vì sao một hành vi có thể trở thành tự động?

Hãy nghĩ đến việc buộc dây giày.

Một đứa trẻ mới học phải nhìn xuống, nhớ từng bước và điều khiển từng ngón tay. Nhưng một người trưởng thành có thể vừa nói chuyện vừa buộc dây giày mà gần như không chú ý mình đang làm gì.

Sự lặp lại đã biến một việc từng đòi hỏi sự tập trung thành một kỹ năng quen thuộc.

Trong Bạn là Nhà Giả Dược, Joe Dispenza đưa ra hàng loạt ví dụ như đi xe đạp, mở túi, buộc dây giày, nhập số điện thoại hay mã PIN. Theo ông, khi chúng ta đã thành thạo những việc này, chúng không còn đòi hỏi phải phân tích từng bước một cách có ý thức như ban đầu.

Điểm đáng chú ý là cơ chế tự động hóa không chỉ có lợi.

Nếu một cách phản ứng được lặp đi lặp lại, nó cũng có thể trở nên quen thuộc.

Chẳng hạn, một người từng nhiều lần bị chỉ trích trong một hoàn cảnh nhất định có thể hình thành phản ứng phòng thủ mỗi khi gặp tín hiệu tương tự. Trải nghiệm cũ gắn với cảm xúc, cảm xúc gắn với hoàn cảnh, và khi hoàn cảnh quen thuộc xuất hiện, phản ứng cũ có thể được kích hoạt.

Trong mô hình Joe Dispenza trình bày, ký ức liên kết được hình thành khi một điều kiện bên ngoài lặp lại nhiều lần và tạo ra phản ứng bên trong cơ thể, sau đó dẫn đến hành vi tự động.

Vì vậy, khi tìm hiểu tiềm thức là gì, chúng ta không chỉ nói đến những kỹ năng hữu ích đã thành thạo. Khái niệm này trong sách còn được dùng để mô tả những phản ứng, cảm xúc và thói quen có thể xuất hiện trước khi chúng ta kịp chủ động xem xét chúng.

Khi cơ thể “ghi nhớ” nhiều hơn tâm trí

Một trong những cách diễn đạt đặc trưng của Joe Dispenza là “cơ thể trở thành tâm trí”.

Ông dùng hình ảnh này để mô tả thời điểm một suy nghĩ, hành động hoặc cảm xúc đã được lặp lại đến mức cơ thể dường như biết phải phản ứng thế nào mà không cần nhiều sự tham gia của tâm trí có ý thức.

Có thể hình dung qua một tình huống đơn giản.

Bạn từng có nhiều trải nghiệm không vui với một người. Sau một thời gian, chỉ cần nhìn thấy tên người đó trên màn hình điện thoại, cảm giác khó chịu đã xuất hiện.

Cuộc trò chuyện thậm chí chưa bắt đầu.

Nhưng quá khứ đã đi trước hiện tại.

Trong sách, Joe Dispenza mô tả rằng việc gặp một người quen có thể kích hoạt ký ức về những trải nghiệm trước đó cùng những cảm xúc gắn với chúng, từ đó khởi động một phản ứng quen thuộc.

Điều này giúp giải thích một câu hỏi quan trọng hơn: tại sao đôi khi chúng ta biết mình muốn phản ứng khác đi nhưng vẫn quay về cách phản ứng cũ?

Theo logic của cuốn sách, ý định mới thuộc về phần đang suy nghĩ có ý thức, trong khi hành vi cũ đã được luyện tập rất nhiều lần.

Đây cũng là nền tảng để Joe Dispenza bàn sâu hơn về việc quan sát những suy nghĩ, cảm xúc và hành vi quen thuộc trước khi cố gắng thay đổi chúng.

Hiểu tiềm thức để nhận ra những gì đang diễn ra tự động

Tìm hiểu tiềm thức là gì không có nghĩa là quy mọi quyết định trong cuộc sống cho một “sức mạnh bí ẩn” nằm bên dưới tâm trí.

Một cách thực tế hơn là bắt đầu bằng việc quan sát những điều rất gần gũi: những việc chúng ta làm thành thạo mà không phải suy nghĩ từng bước, những phản ứng xuất hiện khi gặp một tín hiệu quen thuộc, hay những cảm xúc dường như cứ quay lại trong cùng một hoàn cảnh.

Trong cách tiếp cận của Joe Dispenza, điều quan trọng nằm ở ranh giới giữa phản ứng tự động và nhận thức được mình đang phản ứng.

Bởi trước khi nói đến việc thay đổi một chương trình quen thuộc, ít nhất chúng ta phải nhìn thấy nó đang chạy.

Các ý tưởng về tiềm thức, thói quen, não bộ, thiền định và khả năng thay đổi những khuôn mẫu quen thuộc được phát triển xuyên suốt các tác phẩm của Joe Dispenza và Dawson Church trong Bộ sách Sức Mạnh Tâm Thức.

Happy Live Team

ĐẶT SÁCH NGAY